لطفا صبر کنید ...
جزئیات خبر 22 شهریور 1396
گزارش سفر به تاجیکستان قسمت سوم

جلسات سمینار از ساعت 9 صبح روز دوشنبه 2/5/96 (برابر 24 ژانویه 2017) در محوطه باغ و بنای فرهنگی ـ عبادی پرنس آقا خان رهبر اسماعیلیه در شهر دوشنبه (که بعدا بیشتر راجع به آن توضیح خواهم داد) شروع شد.

ابتدا (ساعت 9:00 صبح) آقای دکتر پولات شومیزوف دبیر کنفرانس، از طرف دانشگاه آسیای میانه و پروژه علوم (امور) انسانی (Humanities) آقا خان و مرکز پژوهش در ارزش‏ها و فلسفة (RVP) مرحوم پرفسور مک لین به همه حضار (دو نفر چینی و ایتالیایی از آمریکا، یکنفر ایرانی از آمریکا، 4-3 نفر از قرقیزستان و قزاقستان، 8-7 نفر استاد تاجیک و بنده) خیر مقدم گفت و چون خود ایشان قائم مقام رئیس مرکز آقا خان در شهر دوشنبه است با کلّی مدح و ثنا و تعریف و تمجید از آقا خان و سخاوتمندی‏اش در ساخت این مرکز و بیان اینکه در اینجا تا حالا 1100 دانشجو تربیت کرده‏ایم جلسه را رسماً افتتاح کرد.

ساعت 9:10 دقیقه هم آقای دکتر ویلا چایِ (Dr. Joao Vila – Cha) پرتغالی الاصل مقیم واتیکان و اخیراً هم مستقر در مرکز آقای مک لین (RVP) در مرکز آمریکا (واشنگتن) به (انگلیسی بمراتب بهتر از آقای پولات به حضار خیر مقدم گفت و راجع به سلسله سمینارهای امسال مرکز مزبور در آسیای میانه و از جمله سمینار حاضر توضیحاتی ارائه داد.

ساعت 9:15 تا 10:00 صبح مجدداً همین دکتر جوائو ویلاـ چا، در مقام یکی از نواب رئیس شورای بین‌المللی پژوهش در ارزش‏ها و فلسفه[1] (RVP) و رئیس کنفرانس جهانی انیستیتو‌های فلسفه دانشگاه کاتولیک[2] به‌عنوان سخنران کلیدی کنفرانس در موضوع سکولاریزه شدن مدرنیه؛ با توجه به شکاف‌های بین دین و معنا[3] به طرح موضوع پرداخت و یک مشت حرف خوب معمولی در حوزه دین و اخلاق و معنویت و سکولاریزاسیون و علم گرایی افراطی در غرب تحویلمان داد (ایشان در واقع یک کشیش مکلاّ و استاد کرسی اخلاقیات اجتماعی سن توماس مور در دانشگاه گریگوری پاپ در واتیکان هم هست).

از ساعت ده صبح به بعد به‌ترتیت میزگرد (پَنل)‌های سمینار شروع شدند که در هر پَنل شش سخنرانی 15 دقیقه‌ای با نیم ساعت سوال و جواب در آخر جلسه پیش بینی شده بود. پانل اول به ریاست آقای دکتر محمد شرایلدلوف رئیس قبلی فرهنگستان علوم تاجیکستان و مدیر فعلی مرکز اختراعات و تکنولوژی‌های فرهنگستان علوم آن کشور با موضوع «فلسفه به مثابه بنیان روش شناختی دیالوگ سودمند بین سنت و نوآوری: تئوری وعمل» برگزار شد (تا یادم نرفته بگویم که این نفر بغل دستی‏ام در سمینار که اتفاقاً نام کوچکش هم مشابه نام من بود، دکتر عبدالرحیم جورایف ـ juraef ـ معاون امور بین‌المللی دانشگاه دولتی خجند بود که وسط جلسه به من می‏گفت ما تا زمان پدرانمان هنوز می‏توانستیم خط نوشته فارسی را بخوانیم که دیگر در نسل ما این موضوع ور افتاد!) .

اولین سخنران پنل اول بنده بودم که از ساعت 10:00 تا 10:15 صحبت کردم و از کمبود وقت ارائه (15 دقیقه وقت برای 15 صفحه مطلب!)، اکوی صدا در سالن ولذا ضرورت توزیع متن سخنرانی‏ها بین حضار، پیش‌بینی صحبت به فارسی در شهر تاجیکستان و در نتیجه عدم ترجمه مقاله‏ام به انگلیسی برای نخستین بار، و ارائه سخنرانی بطور خلاصه بصورت پاورپوینت صحبت کردم.

اما اصل مقاله بنده در 5 بخش بود: یکی مقدمه در باب تشکر از میزبانان و معرفی بنده و سوابق بازدید از این کشور؛ دیگری در چیستی و خاستگاه سنت و تغییر(مدرنیته)؛ سومی در باب اهداف، غایات و جایگاه سنت و تغییر؛ چهارمی در باب تعامل یا تقابل این دو مقوله؛ و بالأخره بخش پنجم نیز جمع‏بندی و نتیجه گیری (مشروح این سخنرانی را می‏توانید در پایگاه اینترنتی این مرکز به آدرس (www.wrrc.ir) ملاحظه نمایید.

سخنران دوم پنل اول خود آقای دکتر پولات شوزیموف معاون مدیر مرکز آقا خان تاجیکستان بود که آدم خونگرم و خوش سر و زبان و بنظرم بورسیه فولبرایت آمریکا بود که در فاصله ساعت 10:15 تا 10:30 در موضوع ساختار تعامل ذهنی (مفهومی) بین وحدت، تمایز و ساخت (مفهوم) در گفتمان جدید آسیای مرکزی: «تئوری و تمرین اجتماعی[4]» سخن گفت و روی هم رفته ـ ازنظر علمی ـ بحث بد و ناپخته‌ای نبود. هر چند که این حرف‌ها، بویژه در حوزه علوم انسانی و اجتماعی، چیزی بیشتر از یک نظریه نیستند.

بین 10:30 تا 11:00 هم به اصطلاح خارجی‏ها وقت (coffee break) یا صرف چای و قهوه درنظر گرفته شده بود که علیرغم پذیرایی خوب دوستان تاجیکی ما، به دلیل گرمی و شرجی هوای راهروی با سقف بلند محل پذیرایی، خیلی دلچسب نبود.

رأس ساعت11:00 تا 11:15 سخنران سوم پنل نخست آقای دکتر عبدالرحیم جورایف (از تاجیکستان) با موضوع «دنیای جهانی: فرهنگ ملی و دیالوگ» صحبت کرد با این ادعا که جهانی‌شدن تا حدودی مخرب افکار و ایده‌های سنتی است، جهانی شدن در سطح ملی و بین‌المللی مطرح است، مدرن (متجدد) بودن به‌معنای غربی بودن است، تنوع فرهنگیِ چهار سناریوی جهانی‌شدن، و بالأخره اینکه جهانی‌شدن به ایجاد فرهنگی مختلط و متنوع می‌انجامد، نسل جدید وقت ندارد که به میراث نسل‌های گذشته نگاه کند و لذا در اینجا یک شکاف یا فاصله ایجاد می‌شود، و سرانجام اینکه فرهنگ معاصر مجموعه‌ای از فرهنگ‏های گذشته، حال و آینده است.

در فاصله ساعت 11:20 تا 11:45 دقیقه دو نفر از کارکنان آموزشی همین مرکز آقا خانِ تاجیکستان، آقای عُبید خان قربانقونوف و خانم معرفت اَلِفبکووا (هر دو نفر تاجیکستانی) در باب «سنت و تغییر از طریق شیوه‌های آموزشی برنامه‌های آموزشی علوم انسانی (مدد کاری) آقا خان: تجربه آموزشی آسیای مرکزی» سخن گفتند که بیشتر شرح فعالیت‌های بشر دوستانۀ حضرات برای جذب جوانان به قبّه و بارگاه پرنس آقا خان و فرقه اسماعیلیه بود. در ادامه همین قسمت و به عنوان آخرین سخنران پانل اول (پنل پیش‌از ظهر روز اول کنفرانس) آقای شاکر خان محمدوف (از تاجیکستان)، از ساعت 11:50 تا 12:10 در موضوع «قالب آموزشیِ Cross Debate در چارچوب سنت و تغییر در منطقه آسیای مرکزی: دیدگاه‏های دانشجویان یا محصلین» سخن گفت که منظورش از Cross Debate بیشتر ایجاد نوعی توفان فکری در دستیابی به شیوه‌های نوین آموزشی نسل جدید و جوان بود.

در انتهای این پنل نوبت به سوال و جواب‌های موافق و مخالف حضار نسبت به مطالب ارائه شده در مجموعه سخنرانی‌های میزگرد رسید که بنده نیز 5-4 نکته به شرح زیر بیان داشتم:

1- صحبت کردن راجع به سنت و مدرنیته خودش یک بحث فلسفی است، ولو اینکه میتواند از ابعاد اجتماعی، فرهنگی، تاریخی و غیره نیز مطرح شود.

2- توجه و تأکید ما بیشتر روی تغییرات بین فرهنگی نیست، بلکه روی تغییرات درون فرهنگی است.

3- به زعم بنده، چنانکه پیش از این گفتم، سنت و مدرنیته دو چیز ذاتاً متفاوت نیستند و بلکه به نوعی در دل یکدیگر هستند.

4- سنت و تغییر یا مدرنیته نه از هم جدا و نه دو بخش مجزا و متقابل یکدیگر هستند، بلکه بین آنها استمرار وجود دارد.

 

پنل دوم، در بعد از ظهر روز نخست سمینار، در موضوع «سنت و تغییر در چارچوب علوم: چالش‏ها، چشم انداز‌ها در یک جهان مدرن» به ریاست آقای دکتر جوئائو ویلا ـ چا (از ایتالیا ـ مقر واتیکان) نایب رئیس شورای بین‌المللی پژوهش در ارزش‏ها و فلسفه (RVP) برگزار شد.        

اولین سخنران این پنل آقای دکتر محمد شو (شاه؟) ایلولوف رئیس قبلی آکادمی علوم تاجیکستان و از علمای برجسته ریاضی آن کشور بود که از ساعت 13:15 تا 13:30 بعد از ظهر در موضوع «نظام‌های مفردات در سیاق سنت و تغییر[5]» سخن گفت. ایشان، که به زبانی بغایت علمی سخن می‌گفت، توضیح داد که هاوکینگ نظر ریاضی منحصر به فرد بودن کیهانی جهان را ثابت کرده است، اما ما انواع و اقسام singularity‌ ها را داریم، سینگولاریتی فرهنگی، ریاضیاتی و غیره. اگر سینگولاریتی را به معنای عام وحدانیت بگیریم، می‌توان گفت که در عین تنوع و کثرت، هر پدیده جهان در نوع خود از وحدانیت خاص خویش نیز برخوردار است.

سخنران بعدی پنل دوم (ملاحظات عملی) خانم دکتر آنا بازاک استاد فلسفه دانشگاه رومانی بود که به دلیل بعضی گرفتاری‌ها توفیق حضور پیدا نکرده بود و مقاله‏اش را یکی از همکاران دانشگاه آسیای مرکزی خواند (ساعت 13:35 تا 14:00). ایشان بنیانگذاران تولد علم نوین را اقسام بیکن، دکارت، گالیله، نیوتن و ماکسول می‌دانست و از قول گالیله نقل میکرد که خداوند جهان را به زبان ریاضیات نوشته است. بنظر ایشان همچنین سه نوع جهان درسطوح میکرو، مَکرو و مگامکرو داریم.

(سخنرانان بعدی که برای ساعت 13:45 تا 14:00 پیش‌بینی شده بود حکمت مؤمنوف معاون فرهنگستان علوم و مدیر اسبق انیستیتوی فیزیک و تکنولوژی آکادمی علوم تاجیکستان بود که در جلسه حضور نداشت.)

ساعت 14:00 نوبت سخنرانی خانم دکتر گلچهره کوهی‏روا مدیر انیستیتوی فیزیک نجومی در آکادمی علم تاجیکستان بود که در موضوع «مطالعات فیزیک کیهانی در تاجیکستان: از رویکرد سنتی تا مدل سازی برپایه ویژگی‌های تجربی» سخنرانی عالمانه‌ای ایراد کرد.

ساعت 14:20 نوبت دکتر ارکین زمان بایف مدیر توسعه استراتژیک در لابراتوار فوق عظیم (megalab) قرقیزستان و استاد مرکز طبی آن کشور رسید که در موضوع «اسطوره پردازی‌های پزشکی: ساختار میان رشته‌ای» سخن گفت و تقریباً هر نوع سنت پزشکی و شیوه درمانی به غیر از طب مدیکال (MD) یا دارویی، از جمله تاثیر دعا و معنویت در بهبودی افراد، را به کلی ردّ کرد و دروغ و فریب دانست.

ساعت 14:30 تا 15:00 نوبت پرسش و پاسخ پانل دوم بود که چون بلافاصله بعد از صحبت‌های تند و تیز دکتر زمان بایف کمونیست دو آتشه هم بود بنده نیز وقت گرفتم و خطاب به این آقای دکتر که با اتوریته‌ علمی‏اش حسابی زیر آب دین و مذهب و معنویت و این حرف‌ها را زده بود گفتم که عیب شما Medical Doctor ها این است که هیچ چیز غیر از همان رشته پزشکی دارویی (مدیکال) خودتان را نه می‌شناسید و نه قبول دارید و بعد راجع به (ND) یا Natural doctor ها در آمریکا گفتم که نسخه روز آمد شده‌ای از همان طب سنتی یا گیاهی خود ما شرقی‏ها است و ده برابر هم از MD‌ ها گرانتر و بعضاً موفق‏تر است. علاوه بر این گفتم دعا درمانی و ایمان درمانی (faith healing) هم جملگی برای اهلشان شناخته شده و تجربه شده هستند و نیازی به تائید و تکذیب اقسام من و شما ندارند.

 

پانل سوم روز اول که از ساعت 15:30 لغایت 17:30 به ریاست دکتر ایدیف خیرالدین رئیس انیستیتوی هنرهای شهر دوشنبه برگزار شد به موضوع «سنت و تغییر در چهار چوب موسیقی: بین هویت ملی و جهانی شدن» می‌پرداخت و اولین سخنران آن (در فاصله ساعت 15:40 تا 16:00) خانم مهرنگار رستمی دانشجوی دوره دکتری دانشگاه UCLA آمریکا بود که حدود 11 سال پیش از ایران بیرون آمده بود و ابتدا به اتریش و سپس به کانادا و سرانجام به امریکا رفته بود و در رشته «موسیقی شناسی اقوام» Elhno musicology)) درس می‌خواند و موضوع سخنرانی‏اش هم «نوروز چراغانی شده یا نورپردازی شده: تحول ذوق و سنت و دستاوردهای آنها» بود.

ساعت 16:00 تا 16:25 نوبت به سخنرانی چهارشنبه غیب نظروف از تاجیکستان رسید که در موضوع «یک بیان یا جلوه موسیقیایی از هویت‏ها درخشان تاجیکستان: سنت، استمرار و تغییر» صحبت کرد و شاه بیت سخنانش این بود که نوازندگان رباب و سایر ابزار موسیقی می‌گویند که این‌ها از حضرت محمد(ص) و امام علی(ع) الهام می‌گیرند. ایشان پژوهشگر واحد علوم انسانی در میراث فرهنگی و دانشجوی دکترای مدرسه عالی مطالعات فرهنگی و علوم اجتماعی اسلامی در دانشگاه برلین بود.

سخنران بعدی پنل خانم دکتر Bahrinisso Kobilava معاون مدیر انیستیتوی تاریخ و قوم‌نگاری آکادمی علوم تاجیکستان بود که در مورد هنر‌های موسیقیایی پامیر (Pamir) سخن گفت (ساعت 16:25 تا 16:50) و سرانجام آخرین سخنران این بخش هم آقای کوتر اربولاف مصطفی‏اف استاد دانشگاه ملی تعلیم و تربیت قزاقستان بود که در رابطه با هنر دُمبره (Dombro) نوازی قطعه‌هایی را اجرا کرد.

 

پنل چهارم و آخر سمینار نیز برای صبح تا ظهر روز دوم اجلاس (سه شنبه 3 مرداد 96 برابر با 25 ژوئیه 2017) پیش بینی شده بود که رئیس آن خود آقای دکتر پولات شوزیموف قائم مقام مدیر مرکز آقاخان تاجیکستان و موضوع آن نیز عنوان عریض و طویل «فلسفه، تاریخ، ادبیات و زبان به مثابه نشانگر‌های ارزیابی کاراکتر برای تعامل بین سنت و تغییر: چارچوب میان رشته‌ای» بود.

در ابتدای جلسه (ساعت 9:00 تا 9:15) خود آقای پولات، رئیس جلسه، مروری مختصر داشت بر مطالب جلسه دیروز، که البته ـ به سبک آنچه این روزها در تاجیکستان تحت حکومت سکولار و بلکه لائیک آقای امامعلی رحمانف می‌گذرد ـ بیشتر صبغه مدرنیته داشت تا هرگونه سنتگرایی یا تکریم سنت‏ها.

رأس ساعت 9:15 دقیقه هم، به جای خانم دکتر (پروفسور) جینا نیرانجان استاد زبان سانسکریت از هند که قرار بود در موضوع «انسان دوستی در مذهب ودایی و ارتباط آن با جهان معاصر» سخن بگوید، لیکن متأسفانه به کنفرانس نرسیده بود، خانم اِمّا (Emma) نامی که از کانادا آمده بود که درباب «پیوند دادن تاریخ با هویت در آموزش عالی» صحبت کرد که بحث نسبتاً جامع و مستوفایی بود.

 

 


[1]. Vice  President of The International Council for Research in Values and Philosophy (RVP)

[2] .President of the World Conference of the Catholic University Institutions of Philosophy (Rome)

[3] .The Secularization of Modernity: Approaching the Gaps of Religion and Meaning.

[4] .Structure of Conceptual Interaction between Unity, Distinction and Construct in Modem Central Asian Discourse: Theory and Social Practice.

[5] .System of Singularities in the Context of Tradition and Change

 




بازدید : 54 0 نفر پسندیده اند 0 0 نفر نپسندیده اند 0

کلیه حقوق متعلق است به مرکز پژوهش ادیان جهان
Copyright 2011-2012 World Religion Research Center All rights reserved
Designed & Powered by RedPineSoft
بازدید امروز : 104
بازدیـــــد کـل : 335371
خبــرنـامه مرکز پژوهش ادیان جهــان
ایمیل خود را وارد کنید و آن را به لیست خبرنامه اضافه و یا از آن حذف نمایید
عضویت در خبرنامه افزودن ایمیل به خبرنامه حذف ایمیل از خبرنامه